In de tuin der letteren

"Denkers, mensen met een juist oordeel en zij die hun zaak serieus nemen: het zijn slechts uitzonderingen. Het schorriemorrie is waar ook ter wereld regel." In deze bundel met teksten over schrijven, lezen en literaire roem moppert de filosoof Arthur Schopenhauer (1788-1860) over een overschot aan middelmatige en slechte boeken, over taalverloedering en slechte stijl, over lezers die liever nieuw werk lezen dan de grote klassieken en nieuw groot werk niet herkennen. Schopenhauer verbergt slecht dat hij zich miskend voelt, maar hij vergaarde roem met het omvangrijke Parerga en Paralipomena (1851) waarin de teksten van deze bundel verschenen. Dat werk beinvloedde latere filosofen als Nietzsche en Wittgenstein. De korte inleiding in deze bundel biedt helaas geen kader, alleen een omschrijving van wat kernpunten uit de gebundelde teksten. De bundel bevat wel een biografisch jaartallenoverzicht. De vertaling van Hans Driessen, die vrijwel al het werk van Schopenhauer vertaalde, leest soepel en doet recht aan Schopenhauers flamboyante schrijfstijl.

Arthur Schopenhauer

Schopenhauer groeide op in een koopmansfamilie met Hollandse wortels ("Mijn vader, Heinrich Floris, sprak nog heel goed Hollands," schrijft hij in een brief uit 1857, "Ik echter in het geheel niet.") Zijn ouders namen hem op vijftienjarige leeftijd mee op een reis door Europa, om hem kennis te laten maken met andere talen en culturen. Schopenhauer maakte zich het Frans en Engels vlot eigen, maar werd vooral getroffen door het lijden en de menselijke wreedheid die hij overal ontwaarde. In 1805 kwam zijn vader dodelijk ten val in een pakhuis. Mogelijk was het zelfmoord. Zijn moeder, Johanna, behoorde tot de kring rond Goethe in Weimar, en Schopenhauer leek in Goethe een vervangende vaderfiguur te zoeken. Het kwam echter snel tot een breuk tussen de twee zelfbewuste geesten, al is Schopenhauer Goethe zijn leven lang blijven bewonderen.

Na een afgebroken medicijnenstudie aan de universiteit van Göttingen ging Schopenhauer filosofie studeren aan de universiteit van Berlijn ("Het leven is een hachelijke onderneming; ik heb besloten het door te brengen met erover na te denken"). Zijn dissertatie Über die vierfache Wurzel des Satzes vom zureichenden Grunde verscheen in 1813; hij promoveerde aan de Universiteit van Jena.